SOSYAL GELİŞİM :
Bireyin sosyal uyarıcılara ve grup yaşantısına, toplumdaki yaptırımlara karşı
duyarlı olabilmesi, içinde bulunduğu grupla ya da yaşadığı kültürdeki diğer bireylerle
geçinebilmesi onlardan biri gibi davranabilmesine sosyal gelişim, denir.
0-12 Yaş Çocuklarında Sosyalleşme Özellikleri :
ERGENLİKTE ÇOCUĞUN SOSYAL GELİŞİMİ :
Ergenlik döneminde çocukça alışkanlık ve davranışlar yerini daha olgun tutumlara bırakır. Bu süreçte ergenin aile, arkadaş, öğretmen ilişkileri etkilidir. Bunlarla birlikte ergen çevresine tek başına bakmayı da öğrenir.Ergenin sosyalleşme sürecindeki başarısı bu döneme iyi hazırlanmış olmasına bağlıdır. Hazırlık döneminde ailenin etkisi önemlidir. Aile ortamında yeterince sevgi ve saygı gören, gelişimleri için desteklenen ergenler sosyalleşme sürecimde başarıyla gerçekleştirirler.
Ergenlerin sosyalleşmesinde arkadaş ilişkileri de önemli bir etkiye sahiptir. Ergenin akranları ile birlikte olması insan ilişkileri ile ilgili deneyim edinmesini sağlar. Sosyal gelişme içinde ergen, arkadaş çevresinin değerlerini ve dünya görüşünü çok önemser. Bu sırada ergen için anne-babasının ve diğer yetişkinlerin görüşleri geri plandadır ve reddedilir. Bazı durumlarda ergen arkadaş grubuna kabul edilebilmek için benimsemediği hareket ve tutumları bile benimser görünür.
Sosyal gelişim içinde ergenin bağımsızlaşması da önemli bir konudur. Çocukluğunda anne-babasına bağımlı olan ergen, artık bu bağımlılıktan çıkmakta ve bağımsız bir birey olmaya yönelmektedir. Ergeninbağımsızlaşma sürecinde aile ile kurulan ilişkinin bağlılık boyutuna vurgu yapmakta; sağlıklı ve güvene dayalı bir bağlılığın ergenin karmaşık ve geniş sosyal çevreyi değerlendirmekte önemli bir destek kaynağı olduğunu belirtilmektedir. Ergen ailesi ile güven duyarak bir bağlılık ilişkisi geliştirmiş ise arkadaşları ile de benzer bir ilişki kurabilmektedir.
Ergenlik Çağındaki Gençlerin Eğitiminde Alınabilecek Önlemler :
· Ergenlik çağında bulunan çocuk ya da genç, kendi kişilik özelliklerine karşı çok duyarlıdır. Bu nedenle, bunlara karşı kırıcı eleştiri, alay, korkutma, başkaları yanında küçük düşürme, aleyhte kıyaslama ve hakaret gibi davranışlarda bulunmak, hiçbir zaman doğru değildir.· Ergenlik çağındaki kimseler için, çok kural yerine, az kural konmalı ve yapılan yanılgılar da çok büyütülmemelidir. En küçük bir olumsuz davranışı sanki büyük bir suç işlemiş gibi karşılamaktan çekinmelidir.
· Ders dışı etkinliklere de önem verilmelidir. Ders dışı etkinlikler, çocuğun boş zamanını en yararlı bir biçimde doldurmasına ve ruhsal sağlığının da düzelmesine olanak sağlayacaktır.
· Bu çağdaki gençler kendi haklarına çok duyarlıdır. Bu nedenle hakseverlik ilkesine dikkat etmek gerekir.
· Yine bu yaştaki gençler, kendi onur duygularına karşı çok duyarlıdırlar. Bunun için, onları boş yere suçlamaktan özenle kaçınılmalıdır.
· Bu dönemde özellikle, aşağılık duygusu içinde bulunana çocukların belli alanlarda başarı göstermelerini sağlamak üzere, onları, ilgi duydukları ve başarılı oldukları alanlara teşvik etmelidir.
· Okuldaki sınavlarda, sınav sonuçlarına gereğinden fazla önem verilmemelidir. Özellikle, çocuk ya da gençte, bir sınav kokusu geliştirilmemelidir.
Ericson’a Göre Psiko-Sosyal Gelişim Evreleri:
0-1 Yaş Temel Güvene KarşıGüvensizlik:
Bu dönem sıfır-bir yaşı kapsar.Bebekler,çevrelerindeki dünyaya güvenebilecekleri ya
da güvenemeyeceklerine ilişkin temel duygular edinirler.Bir yaşına kadar çocuğun
ihtiyaçlarının doyurulması,büyük ölçüde anneye bağlıdır.Annenin çocuğun ihtiyaçlarını
giderirken onu sevmesi,okşaması,sıcaklığını hissettirmesi,ilgilenmesi,çocukta güven
duygusunun temellerini oluşturmaktadır.
2-3 Yaş Özerkliğe Karşı Kuşku ve Utanç:
Bu dönem on ikinci aydan itibaren üç yaşına kadar sürer. Genellikle çocuklar bu
dönemde yürürler, başkalarıyla iletişim kurabilecek kadar konuşurlar. Çocuklar kendi
çevrelerini kontrol etmek,güçlerini göstermek isterler. Yapabilecekleri ve yapamayacakları
konusunda ana baba ve çevrelerindeki kişileri test ederler. Önceki dönemde temel güven
duygusunu kazanmış çocuklar için, bu dönemde esnek ve çevresini özgürce keşfedebileceği
ortamlar sağlanmalıdır. Çocuğun kendi kendine yemek yemesi, eşyalarını toplaması
,giyinmesi, soyunması,giysilerini seçmesi, karşılaştığı bazı problemleri çözmesi
desteklenmelidir.
3-6 Yaş Girişimciliğe KarşıSuçluluk:
Bu dönem üç yaşından altı yaşına kadar sürer. Çocuğun motor ve dil gelişimi düzeyi,
onun çevresini daha fazla araştırmasına, daha fazla girişken olmasına olanak verir. Çocukta
hareketliliğin artmasıyla, problem oluşturan davranışları da artar. Çocukta girişkenlik
duygusunun gelişebilmesi için, değişik yaşantılarla çocuğun kendisini keşfetmesine imkân
sağlanmalıdır.
7- 11 Yaş Çalışma ve Başarılı Olmaya Karşı Aşağılık Duygusu:
Çocuk bu dönemde tek başına bir şey yapamayacağını sezerek başkalarıyla işbirliği
kurmaktan ve birlikte çalışmaktan haz almaya başlamıştır. Çocuk, artık ortaya çıkardığı
ürünlerle başkaları tarafından tanınmak ister. Başarılarından gurur duyma ve zevk alma
duygusu gelişmiştir. Bu dönemin tehlikesi çocukta aşağılık duygusu ve yetersizliğin
gelişmesidir.
12- 18 Yaş Ergenlik Dönemi Kimliğe Karşı Kimlik Bocalaması:
Bu dönem 12- 18 yaşları kapsar.”Ben kimim?” sorusu çok önemli bir hale gelir. Ergen
ana- babasından çok, akran gruplarından etkilenir.
Öğretmen ve ana- babalar, ergene yetişkin gibi davranmalı; onunla sevgi ve saygı
temeline dayalı bir dostluk kurmalıdır. Ericson’a göre bu dönemde ergen, başarılı bir şekilde
kimlik çözerse, kendisine güvenen, kendinden emin bir kişi olarak yaşamını sürdürebilir ve
başarılı olur. Aksi takdirde yaşamın gelecek dönemlerinde de bu kriz çözümleninceye kadar
sürecektir.
18 – 26 Yaş İlk Yetişkinlik Dönemi Yakınlığa Karşı Uzaklık:
Bu dönem, 18- 26 yaşı kapsar. Ergenlik döneminde kimliğine kavuşan kişi , artık
kimliğini kaybetme korkusuna kapılmaksızın başkalarıyla dostluklar kurabilir , karşı cinsten
ilişkilerde arkadaşlık ve sevgi ağırlık taşır.
Yetişkinlik Dönemi Üreticiliğe Karşı Durgunluk:
Bu dönem, orta yetişkinlik yıllarını kapsar. Daha önceki dönemlerini başarılı olarak
atlatmışsa; birey üretken, verimli ve yaratıcıdır. Bunlardan yoksun olan bireyler, bir işe
yaramama duygusuna kapılabilir ve durgunluk dönemine girebilirler. Çevreye kayıtsız kalıp
mutsuz olabilirler.
Olgunluk Dönem Benlik Bütünlüğüne Karşı Umutsuzluk:
Bu dönem ileri yetişkinlikteki yaşları kapsar. Birey bu dönemde ya önceki yedi
evrenin birikimi sonucu benliğini tam olarak bulmuş, güvenli, mutlu, topluma etkin uyum
sağlayabilen, aranan, sevilen ve sayılan kimsedir. Ya da umutsuz, uyumsuz, hırçın, aksi bir
insan görünümündedir.
Bireyin sosyal uyarıcılara ve grup yaşantısına, toplumdaki yaptırımlara karşı
duyarlı olabilmesi, içinde bulunduğu grupla ya da yaşadığı kültürdeki diğer bireylerle
geçinebilmesi onlardan biri gibi davranabilmesine sosyal gelişim, denir.
0-12 Yaş Çocuklarında Sosyalleşme Özellikleri :
- ArkadaşEdinme
- GrubaKatılma
- ÇocukKavga ve Tartışmaları
- İşbirliği
- Rekabet
- Kız-ErkekÇocuk İlişkileri
ERGENLİKTE ÇOCUĞUN SOSYAL GELİŞİMİ :
Ergenlik döneminde çocukça alışkanlık ve davranışlar yerini daha olgun tutumlara bırakır. Bu süreçte ergenin aile, arkadaş, öğretmen ilişkileri etkilidir. Bunlarla birlikte ergen çevresine tek başına bakmayı da öğrenir.Ergenin sosyalleşme sürecindeki başarısı bu döneme iyi hazırlanmış olmasına bağlıdır. Hazırlık döneminde ailenin etkisi önemlidir. Aile ortamında yeterince sevgi ve saygı gören, gelişimleri için desteklenen ergenler sosyalleşme sürecimde başarıyla gerçekleştirirler.
Ergenlerin sosyalleşmesinde arkadaş ilişkileri de önemli bir etkiye sahiptir. Ergenin akranları ile birlikte olması insan ilişkileri ile ilgili deneyim edinmesini sağlar. Sosyal gelişme içinde ergen, arkadaş çevresinin değerlerini ve dünya görüşünü çok önemser. Bu sırada ergen için anne-babasının ve diğer yetişkinlerin görüşleri geri plandadır ve reddedilir. Bazı durumlarda ergen arkadaş grubuna kabul edilebilmek için benimsemediği hareket ve tutumları bile benimser görünür.
Sosyal gelişim içinde ergenin bağımsızlaşması da önemli bir konudur. Çocukluğunda anne-babasına bağımlı olan ergen, artık bu bağımlılıktan çıkmakta ve bağımsız bir birey olmaya yönelmektedir. Ergeninbağımsızlaşma sürecinde aile ile kurulan ilişkinin bağlılık boyutuna vurgu yapmakta; sağlıklı ve güvene dayalı bir bağlılığın ergenin karmaşık ve geniş sosyal çevreyi değerlendirmekte önemli bir destek kaynağı olduğunu belirtilmektedir. Ergen ailesi ile güven duyarak bir bağlılık ilişkisi geliştirmiş ise arkadaşları ile de benzer bir ilişki kurabilmektedir.
Ergenlik Çağındaki Gençlerin Eğitiminde Alınabilecek Önlemler :
· Ergenlik çağında bulunan çocuk ya da genç, kendi kişilik özelliklerine karşı çok duyarlıdır. Bu nedenle, bunlara karşı kırıcı eleştiri, alay, korkutma, başkaları yanında küçük düşürme, aleyhte kıyaslama ve hakaret gibi davranışlarda bulunmak, hiçbir zaman doğru değildir.· Ergenlik çağındaki kimseler için, çok kural yerine, az kural konmalı ve yapılan yanılgılar da çok büyütülmemelidir. En küçük bir olumsuz davranışı sanki büyük bir suç işlemiş gibi karşılamaktan çekinmelidir.
· Ders dışı etkinliklere de önem verilmelidir. Ders dışı etkinlikler, çocuğun boş zamanını en yararlı bir biçimde doldurmasına ve ruhsal sağlığının da düzelmesine olanak sağlayacaktır.
· Bu çağdaki gençler kendi haklarına çok duyarlıdır. Bu nedenle hakseverlik ilkesine dikkat etmek gerekir.
· Yine bu yaştaki gençler, kendi onur duygularına karşı çok duyarlıdırlar. Bunun için, onları boş yere suçlamaktan özenle kaçınılmalıdır.
· Bu dönemde özellikle, aşağılık duygusu içinde bulunana çocukların belli alanlarda başarı göstermelerini sağlamak üzere, onları, ilgi duydukları ve başarılı oldukları alanlara teşvik etmelidir.
· Okuldaki sınavlarda, sınav sonuçlarına gereğinden fazla önem verilmemelidir. Özellikle, çocuk ya da gençte, bir sınav kokusu geliştirilmemelidir.
Ericson’a Göre Psiko-Sosyal Gelişim Evreleri:
0-1 Yaş Temel Güvene KarşıGüvensizlik:
Bu dönem sıfır-bir yaşı kapsar.Bebekler,çevrelerindeki dünyaya güvenebilecekleri ya
da güvenemeyeceklerine ilişkin temel duygular edinirler.Bir yaşına kadar çocuğun
ihtiyaçlarının doyurulması,büyük ölçüde anneye bağlıdır.Annenin çocuğun ihtiyaçlarını
giderirken onu sevmesi,okşaması,sıcaklığını hissettirmesi,ilgilenmesi,çocukta güven
duygusunun temellerini oluşturmaktadır.
2-3 Yaş Özerkliğe Karşı Kuşku ve Utanç:
Bu dönem on ikinci aydan itibaren üç yaşına kadar sürer. Genellikle çocuklar bu
dönemde yürürler, başkalarıyla iletişim kurabilecek kadar konuşurlar. Çocuklar kendi
çevrelerini kontrol etmek,güçlerini göstermek isterler. Yapabilecekleri ve yapamayacakları
konusunda ana baba ve çevrelerindeki kişileri test ederler. Önceki dönemde temel güven
duygusunu kazanmış çocuklar için, bu dönemde esnek ve çevresini özgürce keşfedebileceği
ortamlar sağlanmalıdır. Çocuğun kendi kendine yemek yemesi, eşyalarını toplaması
,giyinmesi, soyunması,giysilerini seçmesi, karşılaştığı bazı problemleri çözmesi
desteklenmelidir.
3-6 Yaş Girişimciliğe KarşıSuçluluk:
Bu dönem üç yaşından altı yaşına kadar sürer. Çocuğun motor ve dil gelişimi düzeyi,
onun çevresini daha fazla araştırmasına, daha fazla girişken olmasına olanak verir. Çocukta
hareketliliğin artmasıyla, problem oluşturan davranışları da artar. Çocukta girişkenlik
duygusunun gelişebilmesi için, değişik yaşantılarla çocuğun kendisini keşfetmesine imkân
sağlanmalıdır.
7- 11 Yaş Çalışma ve Başarılı Olmaya Karşı Aşağılık Duygusu:
Çocuk bu dönemde tek başına bir şey yapamayacağını sezerek başkalarıyla işbirliği
kurmaktan ve birlikte çalışmaktan haz almaya başlamıştır. Çocuk, artık ortaya çıkardığı
ürünlerle başkaları tarafından tanınmak ister. Başarılarından gurur duyma ve zevk alma
duygusu gelişmiştir. Bu dönemin tehlikesi çocukta aşağılık duygusu ve yetersizliğin
gelişmesidir.
12- 18 Yaş Ergenlik Dönemi Kimliğe Karşı Kimlik Bocalaması:
Bu dönem 12- 18 yaşları kapsar.”Ben kimim?” sorusu çok önemli bir hale gelir. Ergen
ana- babasından çok, akran gruplarından etkilenir.
Öğretmen ve ana- babalar, ergene yetişkin gibi davranmalı; onunla sevgi ve saygı
temeline dayalı bir dostluk kurmalıdır. Ericson’a göre bu dönemde ergen, başarılı bir şekilde
kimlik çözerse, kendisine güvenen, kendinden emin bir kişi olarak yaşamını sürdürebilir ve
başarılı olur. Aksi takdirde yaşamın gelecek dönemlerinde de bu kriz çözümleninceye kadar
sürecektir.
18 – 26 Yaş İlk Yetişkinlik Dönemi Yakınlığa Karşı Uzaklık:
Bu dönem, 18- 26 yaşı kapsar. Ergenlik döneminde kimliğine kavuşan kişi , artık
kimliğini kaybetme korkusuna kapılmaksızın başkalarıyla dostluklar kurabilir , karşı cinsten
ilişkilerde arkadaşlık ve sevgi ağırlık taşır.
Yetişkinlik Dönemi Üreticiliğe Karşı Durgunluk:
Bu dönem, orta yetişkinlik yıllarını kapsar. Daha önceki dönemlerini başarılı olarak
atlatmışsa; birey üretken, verimli ve yaratıcıdır. Bunlardan yoksun olan bireyler, bir işe
yaramama duygusuna kapılabilir ve durgunluk dönemine girebilirler. Çevreye kayıtsız kalıp
mutsuz olabilirler.
Olgunluk Dönem Benlik Bütünlüğüne Karşı Umutsuzluk:
Bu dönem ileri yetişkinlikteki yaşları kapsar. Birey bu dönemde ya önceki yedi
evrenin birikimi sonucu benliğini tam olarak bulmuş, güvenli, mutlu, topluma etkin uyum
sağlayabilen, aranan, sevilen ve sayılan kimsedir. Ya da umutsuz, uyumsuz, hırçın, aksi bir
insan görünümündedir.
