Dil gelişimi

[elif öksüz]

• 2. 1. Dil, insanların birbirlerine bilgi, düşünce ve eğilimlerini aktarabilmelerinin yanı sıra, fikirlerini düzenleyebilmelerine ve duygularını ifade edebilmelerine olanak hazırlar. Herkes doğrudan kendi yaşantısı yoluyla öğrendiğinden çok daha fazlasını dil yoluyla öğrenir. Dil aynı zamanda düşünme, bellek, muhakeme, problem çözme ve planlama gibi bilişsel süreçleri de içermektedir.
  
  Dil, çocuğu egosundan uzaklaştırıp, onun sosyal bir kişi olmasını sağlayan, kendisini kontrol ve takip ettirebilen, düşüncelerini, duygularını ve davranışlarını yavaş yavaş öğretebilen ve kendini güvenli hissetmesine yardımeden bir davranıştır.
  
  Tüm kültürlerdeki çocukların hemen hepsi ilk sözcüklerini olarak 12-18 ay dolaylarında söylerler. Dört yaşına geldiklerinde çoğunluğu iyi düzenlenmiş cümleler kurarlar. Hattı zaman zaman düşüncelerini sürpriz sayılacak kadar karmaşık cümlelerle ifade edebilirler. Bu da 1 yaşından 6 yaşına kadar çocuğun sözcük dağarcığına her gün 5-8 sözcüğün eklenmesi anlamını taşır.
  
  Dil yeteneğinin gelişimi de, diğer gelişim yüzlerinde olduğu gibi, düzenli bir sıra izler. Çocuklar üzerinde yapılan dil gelişimi araştırmaları, konuşmanın ilk öğrenildiği dönemlerde hemen tüm dünya çocuklarının temelde aynı gramer kurallarını kullandıklarını ortaya koymuştur.Dil Gelişimi * Dil, sözlü ve yazılı göstergelerden oluşan ve insanlarındiğer insanlarla iletişim kurmasını sağlayan simgesel iletişimsistemidir. * Bilişsel gelişim ve dil gelişimi iç içe meydana gelirler. * Dil, semboller dizisidir. * Düşünce ise bu dilsel semboller kanalı ile meydanagelir. Dil düşünceyi yapılandırır. * Dil, bireyler arasında düşünceyi iletmek ve iletişimisağlamak amacı ile sembollerin geliştirilmesini vekullanılmasını gerektirir. * Dil, bireyi toplumsallaştırır.
• 3. 2. Dil Gelişiminde Belirli Özelliklera) Fenom(Ses) / Morfem (Sesleri Sıralama)* Fenom: Dili oluşturan en temel seslerdir. Dilin yapısına göre sayısı değişir. Bazı dillerde 20 bazı dillerde ise 60 ses vardır. * Dildeki fenom sayısı alfabedeki harf sayısı kadar olmak zorunda değildir.* Morfem: Dildeki en küçük anlamlı birimdir. Dil biliminde “kök” olarak bilinir. Bebeklerin, fenomları bir araya getirerek çevrelerindekinin anlayabileceği kelimeler oluşturmalarıdır.b)Semantik(Anlam): Kelime ve cümlelerin anlam bilgisidir. Çocuğun kelime cümlelerden anlam çıkarabilmesidir.c)Sentaks(Söz Dizimi): Kelimelerin diziliş sırasıdır. Konuşurken, kelimelerin dilin yapısına göre sıralanmasıdır.d) Pragmatik(Kullanım): İletişim kurmak için dilin gündelik kullanımını ifade eder.
• 4. 3) Dil Gelişimini Açıklayan Kuramlara)Davranışçı Kuram: Davranışçı kurama göre dil, pekiştireç ileöğrenilir. (Skinner ve diğer davranışçılar.) * Bebekler, rastlantı eseri günlük konuşma dilinde var olan benzersözcükler kullandıklarında yetişkinlerce ödüllendirilirler. * Bebeğin çıkardığı sesler pekiştirildikçe, bebek sesleri daha fazlatekrar eder ve dili öğrenir. * Pekiştirilmeyen seslerin ise tekrar edilme sıklığı azalır ve sönmemeydana gelir.b) Sosyal Öğrenmeci Kuram: Dili öğrenme, çocuğun yakın çevresindekianne – babayı MODEL ALMASI ve TAKLİT ETMESİ ile meydana gelir.
• 5. 3) Dil Gelişimini Açıklayan Kuramlarc) Doğuştancı, Biyolojik, Psikolinguistik Kuram * Chomsky ve McNiell gibi doğuştancı kuramcılar dil gelişiminibiyolojik temellere dayandırarak açıklalar. * Beyin ve sinir sistemi genetik olarak dili öğrenebilecek şekildetasarlanmıştır. * Chomsky ‘e göre insan beyni dili öğrenme için gereklimekanizmaya sahiptir ve bu mekanizmaya dili öğrenme mekanizmasıdenir. * Biyolojik altyapı sosyal paylaşımı sağlayan sözel dilinkullanılmadığı yada kullanılamadığı durumlarda beden dilininkullanılması şeklinde açığa çıkar. * Çocuklar yürümeyi öğrendikleri gibi belli olgunluğaeriştiklerinde de konuşmayı öğrenirler. * Çocuklar önce isimleri, sonra fiilleri ve daha sonrada sıfatlarıöğrenirler. * Dil öğretilemez, dil ancak zihindeki dil kazanma mekanizmasıetkin çalıştığında öğrenilebilir.
• 6. 3) Dil Gelişimini Açıklayan Kuramlard) Dönemsel Kuram1) Agulama Dönemi(0 12 aylar) * Bu dönemde dilin temelindeki ses ve sıra vardır, ancak anlamtam olarak yoktur. Kendi içinde 3 aşamaya ayrılır.-Ağlama Evresi (0 – 2 Aylar): Bu evrede bebekler ağlarken, ileride dilinalt yapısını oluşturacak bazı sesler çıkarırlar.-Babıldama Evresi (2 – 6 aylar): Bebekler bu dönemde ünlü veünsüzleri bir araya getirerek sesler çıkarırlar. Çıkarılan sesler genellikle2 hecelidir. (ba – ba, ma – ma, de – de vb.)-Çağıldama(Heceleme) Evresi (6 – 12 aylar): 3 heceli kelimeler telaffuzedilir. Kelimelerin anlamları bilinmemektedir. Yani kavram gelişimi sözkonusu değildir. *Konuşma ile ilgili organlar gelişmiştir. *Bebek ilk kelimelerini bu dönem sonuna doğru kullanır.
• 7. 3) Dil Gelişimini Açıklayan Kuramlard) Dönemsel Kuram2) Tek Sözcük Dönemi * 12 ve 18. ayları kapsayan dönemdir. * Bebek ilk anlamı kelimesini genellikle bu dönemde söyler. * Dilin elementlerinden ses, sıra ve anlam mevcuttur. * Bu dönem konuşma açısından KRİTİK DÖNEM ‘dir. * Kavram gelişimi bu dönemde başlamıştır. (Kavram gelişimi, duyuorganlarıyla alınan bilgiyi nesnelerin zihinsel tasarımına dönüştürmeişidir.) * Alıcı dil gelişmiş(ANLAMA, KAVRAMA), ancak ifade edicidil(ÜRETME) gelişmemiştir. Dil gelişiminde kavrayış, üretimden öncegelir. Çocuk sorulan bir soruyu anlayabilir, ancak cevap üretmedezorlanır. * MORGEM: Bebeklerin tek bir anlamlı sözcükle birçok şeyianlatmaya çalışmalarıdır. Bu durum bebeklerin nesnelerin veyaolguların adlarını bilmemelerinden kaynaklanır.
• 8. 3) Dil Gelişimini Açıklayan Kuramlard) Dönemsel Kuram3) Telgrafik Konuşma Dönemi * 18 ve 24. aylar arasını kapsamaktadır. * Özne, yüklem, bağlaç ve ek gibi yapıları kullanmadan konuşma (telgrafik) konuşma söz konusudur. * İki farklı sözcükten oluşan, gramer yapılarına uymayan cümleler kurulur. * Kelime hazineleri bu dönemde genişlemeye başlar. * Birinci iki heceli kelime üretildikten sonra, ikinci iki hecelik kelime üretilinceye kadar bekleme söz konusudur.
• 9. 3) Dil Gelişimini Açıklayan Kuramlard) Dönemsel Kuram4) İlk Gramer Dönemi * 24 ve 72. aylar arasını kapsayan dönemdir. * Bu dönemin sonunda çocuklar gramer yapılarını kullanarakcümle kurabilirler. * Bu döneminde sonunda çocuklar, iyi bir eğitimle, 2500 kelimeyianlayabilir ve kullanabilirler.Aşırı Kurallaştırma: Çocukların öğrendikleri kuralları ilgili olan yadaolmayan bütün durumlarda kullanmasına aşırı genelleme denir.(Kuaför – cü, bakkal – cı gibi.)Eksik Kurallaştırma: Aşırı kurallaştırmanın tersidir. * Eksik kurallaştırma bir durumda geçerli olan gramer kuralınınbenzer durumlarda da aynı şekilde olacağının bilinememesidir. * Ör: Simit satan kişiye Simit-çi derken, boya yapan kişiye boya-cıdiyememesi.
• 10. 3) Dil Gelişimini Açıklayan Kuramlard) Dönemsel Kuram4) İlk Gramer DönemiMonolog: Çocukların karşılarında biri olmadığı halde, kendikendilerine gerçekleştirdikleri konuşmalardır. Bu konuşmalar tek yönlükonuşmalardır ve sadece tekrarlamadan ibarettir.Benmerkezci Dil ve Toplumsallaşmış Konuşma: * Çocukların başkalarının bakış açısını dikkate almaksızın, kendiduygu ve düşüncelerini referans alarak gerçekleştirdikler konuşmalarben merkezci konuşmalardır. * Çocuğun başkaları ile iletişim kurmaya yönelik konuşmaları isetoplumsallaşmış konuşmadır.