PSİKOMOTOR GELİŞİME UYGUNETKİNLİKLER
Psikomotor Gelişime Uygun Etkinlikler
Okul öncesi eğitimde en az yer verilen ve aileler tarafından da en az önem gösterilen
etkinlik motor gelişimi destekleyici etkinliklerdir. Matematik, resim, müzik ve kavram
çalışmalarına gösterilen ilgi, ne yazık ki bu gelişim alanına gösterilmemektedir. Okul öncesi eğitim kurumlarında uygun mekân bulunmayışı da nedenler arasında sayılabilir.
Erken çocukluk dönemi çocuklarının en belirgin özelliklerinden birisi de hareketli
olmalarıdır. Hareket, aynı zamanda çocuğun gelişimini etkileyen önemli bir unsurdur.
Çocukların hareket gereksinmelerini karşılayacak en uygun etkinlikler ise hareketli oyun
etkinlikleri, beden eğitimi programlarıdır.
Beden eğitimi programları ve motor becerilerinin gelişimine uygun etkinlikler,
çocuğun gelişimine aşağıda belirtildiği gibi katkılar sağlar:
- Çocukta yaşam boyu fiziksel aktivite alışkanlığı kazandırmak
- Kas kuvveti, dayanıklılık, koordinasyon, esneklik ve çeviklik gibi temel unsurları geliştirmek
ÖĞRENME FAALİYETİ–2
- Temel hareketleri geliştirmek
- Arkadaşlarına ve oyun kurallarına saygı göstermeyi, yenilgiyi ve başarıyı
kabullenmeyi öğretmek, hoşgörü ve iş birliği kazandırmak
- Dikkat etme, düşünceyi bir noktada toplama, problem çözme, yaratıcılık ve
hayal gücünü kullanma yeteneklerini geliştirmek
- Saldırganlığı olumlu yönde kanalize etmeyi sağlamak
Bu etkinliklerden bazı örnekler;
- Harekete sürükleyici etkinlikler (Oyun Öncesi etkinlikler, ısınma çalışmaları,
yürüme, koşma, hayvan yürüyüşleri, denge etkinlikleri vb.)
- Grup etkinlikleri ( oyunlar (sakin, hareketli, parmak oyunları ),top oyunları,
minderde ve jimnastik sıralarında hareket çalışmaları, yarışmalar, beden eğitimi
çalışmaları vb.)
Psikomotor Gelişime Uygun Etkinlikleri tespit etme
Çocuk için motor hareket, dış dünya ile bağlantılıdır. Daha bebeklik döneminden
başlayarak çocuk, düşündüklerini sözcükler yerine hareketleri ile anlatır. Onun için her
öğrendiği yeni motor beceri, yeni bir deneyimdir.
Motor gelişimle ilgili etkinlikler, çocukların fiziksel gelişimlerinin yanı sıra zihinsel,
sosyal ve duygusal gelişimlerine de önemli katkılar sağlar; sanat ya da müzik etkinlikleri
kadar çocuk için hayati önem taşır. Psikomotor gelişim ile ilgili etkinlikler aracılığı ile
çocuklar kendi vücutlarını tanır, fiziksel yeteneklerini ve sınırlılıklarını keşfederler.
Motor gelişim ile ilgili etkinlikler, küçük kas ve büyük kas motor beceriler olmak
üzere ikiye ayrılmaktadır. Genellikle büyük kas motor beceriler, küçük kas motor
becerilerinden önce olgunlaşır. Erken çocukluk döneminde yürüme, koşma, atlama,
tırmanma gibi hareketlerde makasla kesme, çizgi çizme, kâğıt katlama v.b. küçük kasla ilgili becerilere göre daha beceriklidirler. Bu nedenle motor gelişim iki ayrı gelişim alanı olarakincelenmelidir. Motor gelişimi desteklerken hedef, çocuğun yeni davranışları sağlıklı bir biçimde kazanması ve uygulamasıdır. Bu hedefle kazanması gereken beceriler vardır.
Psiko- Motor Gelişimi Destekleyici Düzenlenecek Etkinlikler Aracılığı İle
Çocuklara Kazandırılması Amaçlanan Beceriler
- Kendi vücudunu ve yeteneklerini keşfedebilme,
- Mekân, zaman ve ağırlık ile ilgili kavramları kazanabilme,
- Dış dünyayı keşfedebilme, fark edebilme,
- Duygu ve düşüncelerini motor hareketler yolu ile ifade edebilme,
- Koordineli ve ritmik hareket etme becerisi kazanabilme,
- Dikkat kontrolünü sağlayabilme,
- Nesneleri belli mesafedeki bir hedefe atabilme,
- Belli bir mesafeden kendine doğru atılan nesneyi yakalayabilme,
- El-göz koordinasyonunu sağlayabilme,
- İki el-göz koordinasyonunu sağlayabilme,
- El-ayak-göz koordinasyonunu sağlayabilme,
- Koordinasyon, denge, çeviklik ve kuvvet gerektiren motor hareketlerde beceri
-kazanabilme,
- El-bilek kullanmayı gerektiren hareketlerde beceri kazanabilme
Bu becerileri kazanmasında önemli olan etkinlikleri hazırlarken de dikkat edilmesi
gereken özellikler vardır.
Psikomotor gelişime uygun etkinlikler
- Ona bakabileceği bir nesne verebilir, yüzükoyun yattığında, gözleri ve
bakışlarıyla hareketlerini takip edebilmesi için görüş alanı içinde parmaklarınızı
veya renkli objeleri, onun görüş alanı içinde oynatabilirsiniz (1. ay) .
- Çocuğu kucağınıza aldığınızda başını dik tutabilmesi için çıngırak ya da sesli
oyuncak sallayabilirsiniz (3. ay) .
- Ara sıra sesli uyaranlar vererek çocuğun değişik pozisyonlarda yatmasını
sağlayabilirsiniz (6. ay) .
- 10 dakikayı geçmemek koşuluyla sırtını ve yanlarını destekleyerek oturmasını
sağlayabilirsiniz. Bunu gün boyu tekrarlayabilirsiniz. Eline ve uzanabileceği
yere oynayabileceği oyuncaklar koyabilirsiniz (6. ay) .
- Bebek yüzükoyun durumdayken uzağına sevdiği oyuncağı koyabilirsiniz. Onu
alması konusunda çocuğu cesaretlendirebilirsiniz. Sürünerek gitmek istediğinde
vücudunu hareket ettirmesi için tabanlarından iterek destekleyebilirsiniz (6. ay).
- Çocuğu masaya oturtarak önüne büyük ebatta kâğıt kalem koyabilirsiniz.
Çocuğa resim yapmasını söyleyebilirsiniz. Yaptığı resimleri sözel ifadelerle
ödüllendirebilirsiniz (18. ay) .
- Çocuğun çekmeli oyuncaklarla oynamasına olanak sağlayabilirsiniz. Çocukla
birlikte bir kutuya ip bağlayarak bir araba hazırlayabilirsiniz. Süsleyerek
oynaması için verebilirsiniz (2 yaş) .
- Çocuğun merdivenden tek başına inmesine olanak sağlayabilirsiniz. Çocuğun
bağımsızlık çabalarını destekleyebilirsiniz (2 yaş) .
- Zıplama ve ayak ucunda yürüme faaliyetlerinin yer aldığı oyunlarla top ve
koşmaca yoluyla enerjisini harcamasını sağlayabilirsiniz (2,5 yaş) .
- İhtiyar adam yürüyüşü, dalgın adam yürüyüşü, cüce yürüyüşü, robot yürüyüşü,
dev adam yürüyüşü, simitçi, balıkçı, satıcı yürüyüşleri, meyve toplama ve
devşirme, ekin ot biçme, tahta rendeleme, odun kesme ve yarma, kaz, ördek,
ayı, fil, maymun, tavşan, leylek yürüyüşü gibi çeşitli hayvan taklitlerinin yer
aldığı oyunlar psikomotor gelişimi, özellikle büyük kas gelişimini destekler.
Psikomotor Gelişime Uygun Araç-Gereçler
Büyük Kas Gelişimi İçin Uygun Araç-Gereçler
- Çeşitli toplar ( tenis topu, sağlık topu, hentbol topu, orta boy plastik top v.b.)
- Fasulye torbaları
- Halat
- Araba ya da kamyon tekerlekleri
- Çemberler
- Boş variller
- Jimnastik minderleri
- Atlama ipleri
- Kaydırak, salıncak, tahterevalli gibi bahçe oyuncakları
Küçük Kas Gelişimi İçin Uygun Araç-gereçler
- Bez oyuncaklar
- Boş kutular
- Diş kaşıma halkaları
- Büyük renkli küpler
- Büyük tahta çivilerle geçmeli oyuncaklar
- Basit bloklar
- Takıp sökmek için plastik cıvata ve somunlar
- Boş tahta ve mukavva kutular
- Tahta, bez veya plastik hayvanlar
- Kum havuzu ve kum oyuncaklar
- Müzik aletleri, zil, tef, davul
- Boncuklar ve ip
- Parmak boyası
- Bağlama oyuncaklar
- Düğmeli-fermuarlı giysileri olan giydirilecek bebekler
- Kavram geliştirici oyuncaklar
- Öykü kitapları ve masallar
Psikomotor Gelişime Uygun Etkinlik Planlanma
Motor Gelişim İle İlgili Etkinlikleri Planlama ve Uygulamada Dikkat
Edilmesi Gereken Özellikler
- Etkinlikleri planlarken ya da uygularken çocukların yaş ve gelişim
düzeylerini dikkate almak.
- Hareketler ve becerilerin kolaydan zora doğru bir sıra izlenmesine dikkat
etmek.
- Özellikle küçük kasların motor gelişimine ilişkin etkinliklerde, çocukların
günlük yaşam deneyimlerinde karşılaşabilecekleri durumlarda
kullanabilecekleri beceriler kazandırmak,
- Yeni bir beceriyi ya da oyunu tanıtırken çocukların dikkatlerini
yoğunlaştırmak, Örn: Beceriyi kazandırmadan önce grubun dikkatini
çekmek için çocuklardan ayağa kalkarak el ele tutuşmalarını ve yanlara
açılarak büyük bir daire oluşturarak yere oturmalarını istemek gibi.
- Etkinlik içinde top, çember ya da ip gibi yardımcı araç – gereç
kullanılacaksa her çocuk için ayrı ayrı olmasına özen göstermek, harekete
başlamadan önce dağıtmak.
- Çocukların hareketler yaparken birbirlerini engellememelerini sağlamak.
Sınıf içerisinde karışıklığı önlemek ya da çocukların birbirlerini
engellemeden çalışmalarına yardımcı olmak için önce hep birlikte aynı
yönde çalışın. Çocuklar, hareketlerde olgunlaştıkça yön değişikliklerini
kendi seçimlerine bırakabilirsiniz.
- Çocukların hareketlerini engellemeyecek giysiler tercih etmek.
- Hareketlerin uygulanması sırasında hatalı duruşları ya da doğru
yapılmayan hareketleri düzeltme konusunda aşırı zorlayıcı olmamak.
Çocuğun hareket etmekten çok zevk alması gereğini unutmamak gerekir.
- Hareketle ilgili olgunluğu kazanana kadar deneme yapması için gereken
süreyi tanımak. Bu denemeler sırasında çocuğa ait başarısızlıkları ya da
problem durumları da gözleyerek, başarılı olmaları için yardımcı
olunabilir.
- Eşli hareketlerde en azından haftada bir seçtiği eşini değiştirmek. Böylece
çocuk, farklı insanlara uyum sağlayabilmeyi ve birlikte çalışabilmeyi
öğrenmiş olacaktır.
- Etkinlik uygulamaları sırasında değişik ritimlerde müzik kullanmak.
Müzik, hareketlere çocukların daha çok konsantre olmalarında etkili
olacaktır.
ETKİNLİK ÖRNEĞİ-1
Etkinlik Adı : Kaç değişik şekilde yürüyebilirim?
Etkinlik Türü: Hareket
Etkinlik Amacı: Büyük kas motor kaslarını etkin olarak kullanabilme, probleme
değişik çözümler üretebilme, neden-sonuç ilişkisi kurabilme, yaratıcılık ve hayal
gücünü kullanabilme
Araç – Gereç : İnsanların değişik yürüyüşlerini içeren resimli kartlar
Ön Hazırlık :
- Etkinlik öncesi, çocuklarla birlikte yürümenin önemi ve yürüyüş şekilleri ile
ilgili sohbet edin.
- Dergi ve gazeteleri inceleyerek değişik yürüyüş şekillerini içeren resimleri kesin
ve karton üzerine yapıştırın.
Uygulama: Çocuklarla birlikte daire şeklinde oturun. Daha önceden birlikte
hazırladığınız resimli kartları inceleyin. İnceleme sırasında hareketlerdeki benzerlik ve
farklılıklara dikkatlerini çekin. Daha sonra “kaç değişik şekilde yürüyebilirim ?”
sorusunu yönelterek çocukların ürettikleri yürüyüş şekillerini deneyerek
göstermelerine yardımcı olun. Aşağıdaki örnekleri kullanarak çocukların çok değişik
yürüme şekilleri önermelerine destek olun.
- Adımlayarak yürüme (geniş adım, parmak ucu, topuk teması ile adım)
- Sıçrayarak yürüme
- Yan yan yürüme
- Geri geri yürüme
- Tek ayak üzerinde sıçrayarak yürüme
- Sürünerek yürüme
- Kendi etrafında dönerek yürüme vb.
- Uygulama sırasında her çocuğun birbirinden farklı yürüyüş şekli önermesini
sağlayın.
Öneriler
- Bu etkinliği benzer şekilde sıçrama, koşma, fırlatma vb. hareketler için de
deneyebilirsiniz.
- Duygulara göre yürüme şekilleri hakkında sohbet edebilir, ilgi hareketleri taklit
edebilirsiniz.
- Hayvanlar ile insanların yemek, yürüme şekillerini araştırabilir, benzerlik ve
farklılıkları yönünde karşılaştırabilirsiniz.
- “Bacaklarınız olmasaydı?” ya da “ellerimizin üzerinde yürüseydik?” şeklideki
sorularla hayal güçlerini uyararak değişik öneriler üretmelerini sağlayabilirsiniz
- Uyguladığınız bu tür hareket etkinliklerini yarışma şeklinde de yapabilirsiniz.
ETKİNLİK ÖRNEĞİ -2
Etkinlik Türü : Kavramsal oyun
Etkinlik Adı: Neler sıçrar?
Amaç: Büyük motor kaslarını etkin olarak kullanabilme, sıçrama hareketinin
özelliğini kavrayabilme.
Materyal: Sıçrama hareketi yapan canlı ve cansız varlıklara ait resimli kartlar, yay,
top, boncuk vb. sıçrayan nesneler.
Ön Hazırlık
- Etkinlik öncesi çocuklarla birlikte dergi ve gazeteleri inceleyerek sıçrama
özelliğine sahip canlı ve cansız (top, balon vb.) varlıkların resimlerini kesin ve
karton kartlar üzerine yapıştırın.
- Yakın çevrenizdeki nesneleri inceleyin. Araştırarak bulacağınız sıçrama özelliği
olan nesnelerle sınıfınızda bir köşe oluşturun. Köşenize bir isim verin.
Uygulama
Çocuklarla birlikte yerde ya da masada oturun. Önce sıçrama hareketinin nasıl
oluştuğu, sıçrama hareketi için ne gerektiği (yaylanma),nelerin sıçramasının kolay, nelerin
sıçramasının zor olduğu vb. konular hakkında sohbet edin. Çocukların konu ile ilgili bilgi,
deneyim ve gözlemlerini paylaşmalarına yardımcı olun. Daha önceden hazırladığınız resimlikartlardaki canlı ve cansız varlıklara ait sıçrama özelliklerini karşılaştırın. Benzer özelliktesıçrama hareketi yapabilenleri gruplayın . Sınıf içindeki nesnelerden oluşturduğunuz“sıçrayabilenler köşesi”nde çocukların araştırma, inceleme ve karşılaştırmalar yapmalarınayardımcı olun. Çocuklarla birlikte değişik sıçrama hareketlerini deneyin. En zor ve en kolaysıçrama şekilleri hakkında düşüncelerini paylaşmalarını sağlayın.
Öneriler
-Etkinlik sonrası değişik kaynaklardan elde ettiğiniz resimlerle bir pano ya da
albüm hazırlayabilirsiniz.
-Hayvan sıçrayışlarını çoğaltabilirsiniz.
- Oyunların içerisinde bu etkinliği değerlendirebilirsiniz.(Örn: İsmini duy topu
yakala. Öğretmen belli bir sıra izlemeden. “Topu yakala Arda” der ve topu
yerden sektirir, topu yakalayan çocuklar alkışlanır.
- 5-6 yaş gurubunda yarışma şeklinde yapılabilir.(çuval yarışması, hayvan
hareketleri yarışması vb. )
ETKİNLİK ÖRNEĞİ- 3:
Etkinlik türü: Drama
Etkinlik Adı: Ritme uygun hayvan yürüyüşü
Amaç: Ritim ve hareket eşleştirmesi yapabilme
Materyal : Değişik ritimlerde müzik parçalarının kayıtlı olduğu kaset ve teyp
Ön Hazırlık :
- Etkinlik öncesi, çocuklarla birlikte hayvan resimlerini inceleyerek hayvanların
yürüme şekilleri ile ilgili sohbet edin.
- Dramatik oyunlar içinde hayvan yürüyüşlerini canlandırın. Çocuklarla birlikte
yere daire şeklinde oturun ve çocukların dinledikleri müziğin ritmine uygun
yürüme şekli olan bir hayvan düşünmelerini isteyin. Daha sonra tahmin edilen
bu hayvanın yürüyüşünü müziğin ritmine uygun olarak birlikte canlandırın.
Etkinliği çocukların ilgi ve isteklerine göre benzer şekilde sürdürün.
Öneriler
- Bu etkinliği, çocukların düzeyine göre önce bir hayvan ve bir ritim olarak
uygulayabilir; çocuklar etkinlikte olgunlaştıkça hayvan sayısını ve ritim
çeşitliliğini artırabilirsiniz.
- Çocuklardan hayal güçlerini kullanarak çok daha değişik, hiç tanınmayan bir
hayvanın canlandırmalarını isteyebilirsiniz.
- Bu etkinliği, bir hayvan seçerek (örn. tavşan)değişik ritim ardışıklığı
hareketlerini canlandırabilir ve bu hayvanla ilgili bir öykü oluşturabilir; daha
sonra çocuklardan resimlemelerini isteyebilirsiniz.
- Çocuklardan benzer şekilde bir hayvan seçerek (örn. ördek) değişik ritim
ardışıklığı içinde hayvanın duygularını (üzgün, kızgın, neşeli, yorgun vb.) ifade
etmelerini ve ilgili hareketleri canlandırmalarını isteyebilirsiniz.
Psikomotor Gelişime Uygun Etkinlikler
Okul öncesi eğitimde en az yer verilen ve aileler tarafından da en az önem gösterilen
etkinlik motor gelişimi destekleyici etkinliklerdir. Matematik, resim, müzik ve kavram
çalışmalarına gösterilen ilgi, ne yazık ki bu gelişim alanına gösterilmemektedir. Okul öncesi eğitim kurumlarında uygun mekân bulunmayışı da nedenler arasında sayılabilir.
Erken çocukluk dönemi çocuklarının en belirgin özelliklerinden birisi de hareketli
olmalarıdır. Hareket, aynı zamanda çocuğun gelişimini etkileyen önemli bir unsurdur.
Çocukların hareket gereksinmelerini karşılayacak en uygun etkinlikler ise hareketli oyun
etkinlikleri, beden eğitimi programlarıdır.
Beden eğitimi programları ve motor becerilerinin gelişimine uygun etkinlikler,
çocuğun gelişimine aşağıda belirtildiği gibi katkılar sağlar:
- Çocukta yaşam boyu fiziksel aktivite alışkanlığı kazandırmak
- Kas kuvveti, dayanıklılık, koordinasyon, esneklik ve çeviklik gibi temel unsurları geliştirmek
ÖĞRENME FAALİYETİ–2
- Temel hareketleri geliştirmek
- Arkadaşlarına ve oyun kurallarına saygı göstermeyi, yenilgiyi ve başarıyı
kabullenmeyi öğretmek, hoşgörü ve iş birliği kazandırmak
- Dikkat etme, düşünceyi bir noktada toplama, problem çözme, yaratıcılık ve
hayal gücünü kullanma yeteneklerini geliştirmek
- Saldırganlığı olumlu yönde kanalize etmeyi sağlamak
Bu etkinliklerden bazı örnekler;
- Harekete sürükleyici etkinlikler (Oyun Öncesi etkinlikler, ısınma çalışmaları,
yürüme, koşma, hayvan yürüyüşleri, denge etkinlikleri vb.)
- Grup etkinlikleri ( oyunlar (sakin, hareketli, parmak oyunları ),top oyunları,
minderde ve jimnastik sıralarında hareket çalışmaları, yarışmalar, beden eğitimi
çalışmaları vb.)
Psikomotor Gelişime Uygun Etkinlikleri tespit etme
Çocuk için motor hareket, dış dünya ile bağlantılıdır. Daha bebeklik döneminden
başlayarak çocuk, düşündüklerini sözcükler yerine hareketleri ile anlatır. Onun için her
öğrendiği yeni motor beceri, yeni bir deneyimdir.
Motor gelişimle ilgili etkinlikler, çocukların fiziksel gelişimlerinin yanı sıra zihinsel,
sosyal ve duygusal gelişimlerine de önemli katkılar sağlar; sanat ya da müzik etkinlikleri
kadar çocuk için hayati önem taşır. Psikomotor gelişim ile ilgili etkinlikler aracılığı ile
çocuklar kendi vücutlarını tanır, fiziksel yeteneklerini ve sınırlılıklarını keşfederler.
Motor gelişim ile ilgili etkinlikler, küçük kas ve büyük kas motor beceriler olmak
üzere ikiye ayrılmaktadır. Genellikle büyük kas motor beceriler, küçük kas motor
becerilerinden önce olgunlaşır. Erken çocukluk döneminde yürüme, koşma, atlama,
tırmanma gibi hareketlerde makasla kesme, çizgi çizme, kâğıt katlama v.b. küçük kasla ilgili becerilere göre daha beceriklidirler. Bu nedenle motor gelişim iki ayrı gelişim alanı olarakincelenmelidir. Motor gelişimi desteklerken hedef, çocuğun yeni davranışları sağlıklı bir biçimde kazanması ve uygulamasıdır. Bu hedefle kazanması gereken beceriler vardır.
Psiko- Motor Gelişimi Destekleyici Düzenlenecek Etkinlikler Aracılığı İle
Çocuklara Kazandırılması Amaçlanan Beceriler
- Kendi vücudunu ve yeteneklerini keşfedebilme,
- Mekân, zaman ve ağırlık ile ilgili kavramları kazanabilme,
- Dış dünyayı keşfedebilme, fark edebilme,
- Duygu ve düşüncelerini motor hareketler yolu ile ifade edebilme,
- Koordineli ve ritmik hareket etme becerisi kazanabilme,
- Dikkat kontrolünü sağlayabilme,
- Nesneleri belli mesafedeki bir hedefe atabilme,
- Belli bir mesafeden kendine doğru atılan nesneyi yakalayabilme,
- El-göz koordinasyonunu sağlayabilme,
- İki el-göz koordinasyonunu sağlayabilme,
- El-ayak-göz koordinasyonunu sağlayabilme,
- Koordinasyon, denge, çeviklik ve kuvvet gerektiren motor hareketlerde beceri
-kazanabilme,
- El-bilek kullanmayı gerektiren hareketlerde beceri kazanabilme
Bu becerileri kazanmasında önemli olan etkinlikleri hazırlarken de dikkat edilmesi
gereken özellikler vardır.
Psikomotor gelişime uygun etkinlikler
- Ona bakabileceği bir nesne verebilir, yüzükoyun yattığında, gözleri ve
bakışlarıyla hareketlerini takip edebilmesi için görüş alanı içinde parmaklarınızı
veya renkli objeleri, onun görüş alanı içinde oynatabilirsiniz (1. ay) .
- Çocuğu kucağınıza aldığınızda başını dik tutabilmesi için çıngırak ya da sesli
oyuncak sallayabilirsiniz (3. ay) .
- Ara sıra sesli uyaranlar vererek çocuğun değişik pozisyonlarda yatmasını
sağlayabilirsiniz (6. ay) .
- 10 dakikayı geçmemek koşuluyla sırtını ve yanlarını destekleyerek oturmasını
sağlayabilirsiniz. Bunu gün boyu tekrarlayabilirsiniz. Eline ve uzanabileceği
yere oynayabileceği oyuncaklar koyabilirsiniz (6. ay) .
- Bebek yüzükoyun durumdayken uzağına sevdiği oyuncağı koyabilirsiniz. Onu
alması konusunda çocuğu cesaretlendirebilirsiniz. Sürünerek gitmek istediğinde
vücudunu hareket ettirmesi için tabanlarından iterek destekleyebilirsiniz (6. ay).
- Çocuğu masaya oturtarak önüne büyük ebatta kâğıt kalem koyabilirsiniz.
Çocuğa resim yapmasını söyleyebilirsiniz. Yaptığı resimleri sözel ifadelerle
ödüllendirebilirsiniz (18. ay) .
- Çocuğun çekmeli oyuncaklarla oynamasına olanak sağlayabilirsiniz. Çocukla
birlikte bir kutuya ip bağlayarak bir araba hazırlayabilirsiniz. Süsleyerek
oynaması için verebilirsiniz (2 yaş) .
- Çocuğun merdivenden tek başına inmesine olanak sağlayabilirsiniz. Çocuğun
bağımsızlık çabalarını destekleyebilirsiniz (2 yaş) .
- Zıplama ve ayak ucunda yürüme faaliyetlerinin yer aldığı oyunlarla top ve
koşmaca yoluyla enerjisini harcamasını sağlayabilirsiniz (2,5 yaş) .
- İhtiyar adam yürüyüşü, dalgın adam yürüyüşü, cüce yürüyüşü, robot yürüyüşü,
dev adam yürüyüşü, simitçi, balıkçı, satıcı yürüyüşleri, meyve toplama ve
devşirme, ekin ot biçme, tahta rendeleme, odun kesme ve yarma, kaz, ördek,
ayı, fil, maymun, tavşan, leylek yürüyüşü gibi çeşitli hayvan taklitlerinin yer
aldığı oyunlar psikomotor gelişimi, özellikle büyük kas gelişimini destekler.
Psikomotor Gelişime Uygun Araç-Gereçler
Büyük Kas Gelişimi İçin Uygun Araç-Gereçler
- Çeşitli toplar ( tenis topu, sağlık topu, hentbol topu, orta boy plastik top v.b.)
- Fasulye torbaları
- Halat
- Araba ya da kamyon tekerlekleri
- Çemberler
- Boş variller
- Jimnastik minderleri
- Atlama ipleri
- Kaydırak, salıncak, tahterevalli gibi bahçe oyuncakları
Küçük Kas Gelişimi İçin Uygun Araç-gereçler
- Bez oyuncaklar
- Boş kutular
- Diş kaşıma halkaları
- Büyük renkli küpler
- Büyük tahta çivilerle geçmeli oyuncaklar
- Basit bloklar
- Takıp sökmek için plastik cıvata ve somunlar
- Boş tahta ve mukavva kutular
- Tahta, bez veya plastik hayvanlar
- Kum havuzu ve kum oyuncaklar
- Müzik aletleri, zil, tef, davul
- Boncuklar ve ip
- Parmak boyası
- Bağlama oyuncaklar
- Düğmeli-fermuarlı giysileri olan giydirilecek bebekler
- Kavram geliştirici oyuncaklar
- Öykü kitapları ve masallar
Psikomotor Gelişime Uygun Etkinlik Planlanma
Motor Gelişim İle İlgili Etkinlikleri Planlama ve Uygulamada Dikkat
Edilmesi Gereken Özellikler
- Etkinlikleri planlarken ya da uygularken çocukların yaş ve gelişim
düzeylerini dikkate almak.
- Hareketler ve becerilerin kolaydan zora doğru bir sıra izlenmesine dikkat
etmek.
- Özellikle küçük kasların motor gelişimine ilişkin etkinliklerde, çocukların
günlük yaşam deneyimlerinde karşılaşabilecekleri durumlarda
kullanabilecekleri beceriler kazandırmak,
- Yeni bir beceriyi ya da oyunu tanıtırken çocukların dikkatlerini
yoğunlaştırmak, Örn: Beceriyi kazandırmadan önce grubun dikkatini
çekmek için çocuklardan ayağa kalkarak el ele tutuşmalarını ve yanlara
açılarak büyük bir daire oluşturarak yere oturmalarını istemek gibi.
- Etkinlik içinde top, çember ya da ip gibi yardımcı araç – gereç
kullanılacaksa her çocuk için ayrı ayrı olmasına özen göstermek, harekete
başlamadan önce dağıtmak.
- Çocukların hareketler yaparken birbirlerini engellememelerini sağlamak.
Sınıf içerisinde karışıklığı önlemek ya da çocukların birbirlerini
engellemeden çalışmalarına yardımcı olmak için önce hep birlikte aynı
yönde çalışın. Çocuklar, hareketlerde olgunlaştıkça yön değişikliklerini
kendi seçimlerine bırakabilirsiniz.
- Çocukların hareketlerini engellemeyecek giysiler tercih etmek.
- Hareketlerin uygulanması sırasında hatalı duruşları ya da doğru
yapılmayan hareketleri düzeltme konusunda aşırı zorlayıcı olmamak.
Çocuğun hareket etmekten çok zevk alması gereğini unutmamak gerekir.
- Hareketle ilgili olgunluğu kazanana kadar deneme yapması için gereken
süreyi tanımak. Bu denemeler sırasında çocuğa ait başarısızlıkları ya da
problem durumları da gözleyerek, başarılı olmaları için yardımcı
olunabilir.
- Eşli hareketlerde en azından haftada bir seçtiği eşini değiştirmek. Böylece
çocuk, farklı insanlara uyum sağlayabilmeyi ve birlikte çalışabilmeyi
öğrenmiş olacaktır.
- Etkinlik uygulamaları sırasında değişik ritimlerde müzik kullanmak.
Müzik, hareketlere çocukların daha çok konsantre olmalarında etkili
olacaktır.
ETKİNLİK ÖRNEĞİ-1
Etkinlik Adı : Kaç değişik şekilde yürüyebilirim?
Etkinlik Türü: Hareket
Etkinlik Amacı: Büyük kas motor kaslarını etkin olarak kullanabilme, probleme
değişik çözümler üretebilme, neden-sonuç ilişkisi kurabilme, yaratıcılık ve hayal
gücünü kullanabilme
Araç – Gereç : İnsanların değişik yürüyüşlerini içeren resimli kartlar
Ön Hazırlık :
- Etkinlik öncesi, çocuklarla birlikte yürümenin önemi ve yürüyüş şekilleri ile
ilgili sohbet edin.
- Dergi ve gazeteleri inceleyerek değişik yürüyüş şekillerini içeren resimleri kesin
ve karton üzerine yapıştırın.
Uygulama: Çocuklarla birlikte daire şeklinde oturun. Daha önceden birlikte
hazırladığınız resimli kartları inceleyin. İnceleme sırasında hareketlerdeki benzerlik ve
farklılıklara dikkatlerini çekin. Daha sonra “kaç değişik şekilde yürüyebilirim ?”
sorusunu yönelterek çocukların ürettikleri yürüyüş şekillerini deneyerek
göstermelerine yardımcı olun. Aşağıdaki örnekleri kullanarak çocukların çok değişik
yürüme şekilleri önermelerine destek olun.
- Adımlayarak yürüme (geniş adım, parmak ucu, topuk teması ile adım)
- Sıçrayarak yürüme
- Yan yan yürüme
- Geri geri yürüme
- Tek ayak üzerinde sıçrayarak yürüme
- Sürünerek yürüme
- Kendi etrafında dönerek yürüme vb.
- Uygulama sırasında her çocuğun birbirinden farklı yürüyüş şekli önermesini
sağlayın.
Öneriler
- Bu etkinliği benzer şekilde sıçrama, koşma, fırlatma vb. hareketler için de
deneyebilirsiniz.
- Duygulara göre yürüme şekilleri hakkında sohbet edebilir, ilgi hareketleri taklit
edebilirsiniz.
- Hayvanlar ile insanların yemek, yürüme şekillerini araştırabilir, benzerlik ve
farklılıkları yönünde karşılaştırabilirsiniz.
- “Bacaklarınız olmasaydı?” ya da “ellerimizin üzerinde yürüseydik?” şeklideki
sorularla hayal güçlerini uyararak değişik öneriler üretmelerini sağlayabilirsiniz
- Uyguladığınız bu tür hareket etkinliklerini yarışma şeklinde de yapabilirsiniz.
ETKİNLİK ÖRNEĞİ -2
Etkinlik Türü : Kavramsal oyun
Etkinlik Adı: Neler sıçrar?
Amaç: Büyük motor kaslarını etkin olarak kullanabilme, sıçrama hareketinin
özelliğini kavrayabilme.
Materyal: Sıçrama hareketi yapan canlı ve cansız varlıklara ait resimli kartlar, yay,
top, boncuk vb. sıçrayan nesneler.
Ön Hazırlık
- Etkinlik öncesi çocuklarla birlikte dergi ve gazeteleri inceleyerek sıçrama
özelliğine sahip canlı ve cansız (top, balon vb.) varlıkların resimlerini kesin ve
karton kartlar üzerine yapıştırın.
- Yakın çevrenizdeki nesneleri inceleyin. Araştırarak bulacağınız sıçrama özelliği
olan nesnelerle sınıfınızda bir köşe oluşturun. Köşenize bir isim verin.
Uygulama
Çocuklarla birlikte yerde ya da masada oturun. Önce sıçrama hareketinin nasıl
oluştuğu, sıçrama hareketi için ne gerektiği (yaylanma),nelerin sıçramasının kolay, nelerin
sıçramasının zor olduğu vb. konular hakkında sohbet edin. Çocukların konu ile ilgili bilgi,
deneyim ve gözlemlerini paylaşmalarına yardımcı olun. Daha önceden hazırladığınız resimlikartlardaki canlı ve cansız varlıklara ait sıçrama özelliklerini karşılaştırın. Benzer özelliktesıçrama hareketi yapabilenleri gruplayın . Sınıf içindeki nesnelerden oluşturduğunuz“sıçrayabilenler köşesi”nde çocukların araştırma, inceleme ve karşılaştırmalar yapmalarınayardımcı olun. Çocuklarla birlikte değişik sıçrama hareketlerini deneyin. En zor ve en kolaysıçrama şekilleri hakkında düşüncelerini paylaşmalarını sağlayın.
Öneriler
-Etkinlik sonrası değişik kaynaklardan elde ettiğiniz resimlerle bir pano ya da
albüm hazırlayabilirsiniz.
-Hayvan sıçrayışlarını çoğaltabilirsiniz.
- Oyunların içerisinde bu etkinliği değerlendirebilirsiniz.(Örn: İsmini duy topu
yakala. Öğretmen belli bir sıra izlemeden. “Topu yakala Arda” der ve topu
yerden sektirir, topu yakalayan çocuklar alkışlanır.
- 5-6 yaş gurubunda yarışma şeklinde yapılabilir.(çuval yarışması, hayvan
hareketleri yarışması vb. )
ETKİNLİK ÖRNEĞİ- 3:
Etkinlik türü: Drama
Etkinlik Adı: Ritme uygun hayvan yürüyüşü
Amaç: Ritim ve hareket eşleştirmesi yapabilme
Materyal : Değişik ritimlerde müzik parçalarının kayıtlı olduğu kaset ve teyp
Ön Hazırlık :
- Etkinlik öncesi, çocuklarla birlikte hayvan resimlerini inceleyerek hayvanların
yürüme şekilleri ile ilgili sohbet edin.
- Dramatik oyunlar içinde hayvan yürüyüşlerini canlandırın. Çocuklarla birlikte
yere daire şeklinde oturun ve çocukların dinledikleri müziğin ritmine uygun
yürüme şekli olan bir hayvan düşünmelerini isteyin. Daha sonra tahmin edilen
bu hayvanın yürüyüşünü müziğin ritmine uygun olarak birlikte canlandırın.
Etkinliği çocukların ilgi ve isteklerine göre benzer şekilde sürdürün.
Öneriler
- Bu etkinliği, çocukların düzeyine göre önce bir hayvan ve bir ritim olarak
uygulayabilir; çocuklar etkinlikte olgunlaştıkça hayvan sayısını ve ritim
çeşitliliğini artırabilirsiniz.
- Çocuklardan hayal güçlerini kullanarak çok daha değişik, hiç tanınmayan bir
hayvanın canlandırmalarını isteyebilirsiniz.
- Bu etkinliği, bir hayvan seçerek (örn. tavşan)değişik ritim ardışıklığı
hareketlerini canlandırabilir ve bu hayvanla ilgili bir öykü oluşturabilir; daha
sonra çocuklardan resimlemelerini isteyebilirsiniz.
- Çocuklardan benzer şekilde bir hayvan seçerek (örn. ördek) değişik ritim
ardışıklığı içinde hayvanın duygularını (üzgün, kızgın, neşeli, yorgun vb.) ifade
etmelerini ve ilgili hareketleri canlandırmalarını isteyebilirsiniz.
