[h=1]AHLAK GELİŞİMİ[/h][h=1]Ahlak gelişimi, bireyin toplumun değer yargılarını benimseyerek içinde bulunduğu çevreye uyumunu ve kendi ilke ve değer yargılarını oluşturmasını amaçlayan bir süreç olarak tanımlanır. Ahlak gelişimi, topluma nasıl davranılması gerektiğinin farkında olmaktır. Bireyin doğuştan getirdiği gizli güçlerin etkisi ile toplumda var olan iyi-kötü ya da doğru-yanlış kavramlarının inanç, huy, tutum, alışkanlık, adet, gelenek, görenek gibi manevi değerleri oluşturan değerlerin tümüdür.[/h][h=1]Kohlberg insanlarda ahlak gelişimini üç düzeye ayırır. Kohlberg’in Ahlak Düzeyleri;[/h][h=1]1. Gelenek Öncesi Düzey[/h][h=1]2. Geleneksel Düzey[/h][h=1]3. Gelenek Sonrası Düzey[/h][h=1]1. Gelenek Öncesi Düzey[/h][h=1]Bu düzeyde dış çevredeki kurallar önemlidir. Çocuklar, yaşamış olduğu toplum ve kültür tarafından kabul edilmiş ölçütlere göre hareket eder. Bu düzeyde, ahlak gelişiminde yer alan altı aşamadan ikisi yer almaktadır.[/h][h=1]1. Aşama: Bağımlı Ahlak: Bu dönemde çocuklar, cezayla desteklenmiş kuralları çiğnemekten kaçınmakla birlikte itaat etme eğilimindedirler. Cezalandırılmak korkusuyla kişilere ve eşyalara fiziksel zarar vermekten kaçınırlar.[/h][h=1]2. Aşama: Araçsal Amaç: Bu dönemde çocuklar, kendi çıkarlarına uygun düştüğü müddetçe kurallara uyma eğilimindedir. Kendi çıkar ve gereksinimlerini karşılamak için harekette bulunurlar. Genelde ben merkezcidirler. Onlara göre bu aşamada adil olan, eşit bir değiş tokuştur.[/h][h=1]2. Geleneksel Düzey[/h][h=1]Bu düzeyde birey için yakınındaki insanların, grupların, toplumun beklentilerinin dikkate alınması söz konusudur. Gelenek öncesi düzeydeki ben merkezli düşünme yerine diğergamlılık (başkalarını düşünme) gelişmekte, çocuk grubun yada toplumun çıkarı için kendi çıkarından özveride bulunabilmektedir. Ahlak gelişiminin üçüncü ve dördüncü aşamaları da bu düzeyde yer almaktadır.[/h][h=1]3. Aşama: Kişilerarası Uyum: Bu aşamadaki çocuk çevresindeki insanların beklentilerine göre hareket eder, olup bitenlere onların gözünden bakabilir. Çocuk için başkalarına yardımcı olma, onları mutlu etmeye çalışma, böylece başkaları tarafından kabul edilme ve onaylanma önemlidir.[/h][h=1]4. Aşama: Toplumsal Sistem: Bu aşamada çocuktan, otoriteye ve toplumsal sisteme uygun olarak davranışta bulunması beklenir. Artık çocuk için arkadaş gruplarının kuralları, yerini toplumsal kurallara ve yasalara bırakmıştır.[/h][h=1]3.Gelenek Sonrası Düzey[/h][h=1]Bu düzey, başkalarından bağımsız olarak bireyin kendine özgü ahlak ilkelerini ve değer sistemini oluşturduğu düzeydir. Ahlak gelişiminin beşinci ve altıncı aşamaları da bu düzeyde yer almaktadır.[/h][h=1]5. Aşama: Toplumsal Sözleşme: Bu aşamada birey, insanların değişik değerlere ve fikirlere sahip olduğunu bilir. Toplumda belirlenmiş yasaların ve önem verilen değerlerin, sadece o topluma özgü ve göreceli olduğunun farkındadır. Yeri geldiğinde yasaların demokratik yollardan değiştirilebileceği düşüncesine sahiptir.[/h][h=1]6. Aşama: Evrensel Ahlak İlkeleri: Bu aşamada birey, kendi seçtiği ahlak ilkelerini takip eder. Bu ilkeler, genellikle temel insan hakları, adalet ve eşitlik gibi evrensel değerlere dayanır. Yasalar, bu ilkeleri çiğnediğinde birey, yasalara uymayabilir. Kohlberg, her ne kadar kuramını, Türkiye’nin de dahil olduğu bazı toplumlarda yaptığı araştırmaların sonucuna göre geliştirmiş ve genelleştirmiş ise de kuram, bazı sınırlılıklar taşımaktadır. Son yollarda psikolojide kültürler arasında karşılaştırmalı olarak yapılan araştırmalar, insan davranışlarıyla ilgili olarak evrensellik-yerellik bağlamında yapılan tartışmalara yeni boyutlar getirmiştir. Ahlak gelişimi ve eğitim ilişkisi arasında yakından bir bağlantı mevcuttur. Eğitimin tanımında eğitime ahlaki bir işlev de yüklenir. Ancak ahlak eğitiminde çocuklara soyut ahlak kurallarını anlatmak yerine, kuralları yaşamak, yaşayarak içselleştirilmelerini sağlamak önemlidir. Bunun için de özellikle öğretmenlerin çocuklar için iyi birer davranış ve rol modeli olmaları önemlidir.[/h][h=1][/h]
